Іскра пакуль ёсць

0

Не пакідайце ж мовы нашай беларускай, каб не ўмерлі!

Францішак Багушэвіч

У газеце «Кур'ер» даволі часта друкуюцца цікавыя артыкулы на беларускай мове. Ці карыстаюцца яны папулярнасцю, ці цікавяць яны шматлікіх чытачоў? Шмат з тых, хто знаходзіць час іх прачытаць, выпрабоўваюць вялікія цяжкасці з чытаннем па-беларуску, а некаторыя, убачыўшы, што напісана не па-руску, наогул іх не чытаюць. Гэта факт. І не варта вінаваціць у гэтым толькі саміх людзей.

Реклама

Беларуская мова практычна знікла з нашага жыцця. Аматары беларускай мовы не маюць дастатковай практыкі ў карыстанні ёй (на самай справе, не будзеш жа размаўляць сам з сабой). Нашы часопісы і газеты ў асноўным рускамоўныя. Вонкавая рэклама на крамах на рускай мове. Кнігі, якія карыстаюцца папулярнасцю, — кнігі расійскіх аўтараў альбо рускамоўныя пераклады. На тэлебачанні адсоткаў 95 перадач — рускамоўныя.
Дзеці чытаюць беларускія тэксты (калі чытаюць зусім), запінаючыся і спатыкаю-чыся на кожным слове. Ці захаваліся школы з выкладаннем на роднай мове? Можа, некалькі і захавалася.
На вялікі жаль, беларуская мова міжволі перацякла з мовы, на якой размаўляе пераважная частка насельніцтва краіны, у мову, якой сорамна карыстацца.
Зараз яна хутка ператвараецца ў мову, якая памірае. Яна практычна нікому не патрэбна. Ні простым людзям, ні ўладным структурам. Нізы не могуць. Вярхі не жадаюць.
Можна шмат гаварыць аб тым, што трэба пачынаць з сябе. Але ці можна прадставіць у наша камерцыялізаванае стагоддзе наступныя сітуацыі? Прыйшоў рабочы на працу і пачынае размаўляць з калегамі па-беларуску, майстар падаў у бухгалтэрыю матэрыяльныя справаздачы і табель уліку працоўнага часу на беларускай мове, а дырэктар, выклікаючы гнеў вышэйстаячай арганізацыі і прадстаўнікоў улады, прапаведуе беларускую мову і піша загады на ёй.
Нізы не могуць. Але чаму не жадаюць вярхі? Вось пытанне. Пры гэтым надзея толькі на іх. Толькі ўздзеяннем зверху можна выратаваць нашу выдатную, прыгожую і меладычную мову. Трэба заклікаць, каб вярхі раздумаліся. Улада можа і павінна выратаваць нашу мову. Беларускую літаратурную мову, як эталон, трэба захаваць. Мінімум сіл, часу і выдаткаў дапамогуць хоць бы захаваць базу, надзею на будучыню мовы.
Усяго-то трэба: не дазваляць здзекавацца над беларускай мовай; чытаць дзецям у дзіцячых садках і пачатковых класах школы кнігі па-беларуску, каб дзіцячы слых быў звыклы да мовы; павялічыць колькасць гадзін навучання ў школах; актыўна выкарыстоўваць беларускую мову на тэлебачанні і прапагандаваць яе.
Дарэчы, невялікая колькасць носьбітаў мовы ўсё ж ёсць. Гэта жыхары сельскай мясцовасці цэнтральнай часткі краіны, няхай і з улікам дыялектаў. Таксама і частка творчай інтэлігенцыі, якая ў сваім асяроддзі пакуль яшчэ выкарыстоўвае родную мову.
Праваслаўная царква ў апошні час звярнула свой погляд на беларускую мову. Пры гэтым разважлівы чалавек не запатрабуе замяніць царкоўна-славянскую мову на нейкую іншую, але як мову зносін і пропаведзі, прыгожую і меладычную родную беларускую можна і трэба актыўна выкарыстоўваць.
Падчас перапісу насельніцтва рэспандэнты ў асноўным досыць цёпла адгукаліся аб беларускай мове, і шмат хто, адказваючы на пытанне: «Ваша родная мова», сцвярджалі: «Беларуская».
Іскра пакуль ёсць. Чаму б не раздуць полымя?

Алег Бахаўчук

0 комментариев
Межтекстовые Отзывы
Посмотреть все комментарии