Мае памятныя сенакосы

0

Мае памятныя сенакосыМінулае заўсёды з чалавекам. Яго ніколі не адкінеш прэч. Памяць заўжды жыве з табою і ні на крок не адступае. Яна як цень: альбо побач, альбо следам ідзе.
Успаміны … Іх можна параўнаць хіба толькі з помнікамі. Толькі яны не адлітыя з бронзы, не высечаныя з камення. Гэта помнікі жывыя. Самыя ўражлівыя, запамінальныя і трывалыя. Перажытае часам асвятляе жыццё, а часам азмрочвае. Яно ўплывае на чалавека, прымушае яго думаць, разважаць і сумаваць, прымаць пэўныя рашэнні.
У памяці ўсплываюць старыя эпізоды, малюнкі і краявіды. Цяпер ужо забаўныя, цікавыя і смешныя. Так, гады ідуць — як вада, што цячэ хваля за хваляй, кропля за кропляй, дзень за днём без перапынкаў. Столькі ж гадоў перамільгнула з той пары!

Пыхне маладым свежым сенам з газона, дзе рабочыя скасілі - збілі траву, раскідаўшы яе направа — налева, каб сохла і знаку ад яе пасля не засталося. А яна, «паміраючы», усё ж паспявае пакінуць непаўторны водар, які пахне маленствам … Адразу закрываеш вочы — ужо не гарадскі шум у вушах, а пранізліва звонкі металічны стук малаткоў надвячоркам у вёсцы. Вяскоўцы рыхтуюцца да касавіцы: кляпаюць косы. Пачынаюць нясмела, нібы прыслухоўваюцца, ці падхопіць хто яшчэ. Разносяцца перазвон і адмысловая мелодыя рознымі галасамі.
Вось тут і захочацца на той росны поплаў, луг, каб басанож прайсціся па траве. Лета ўбіраецца ў сілу. Буяе разнатраўе, шчодра цвітуць краскі, канюшына. Белыя, сінія, жоўтыя, чырвоныя… Рамонак, званочак, васількі. І яшчэ безліч кветак, назвы якіх я не ведаў і да гэтых часін не ведаю. На досвітку кладзецца ў пракосы цяжкая трава, пабліскваючы ў першых промнях маладога сонца. Гучаць неад’емная песня сенакосу: «шах-шах, шах-шах» — і звонкае шаркаванне мянташак. Хочацца раскінуць цяжкую мокрую траву. Трэсці яе і трэсці, любуючыся, як пераліваюцца і рассыпаюцца, мякка кладуцца долу яе травінкі, удыхаючы прыемныя яе пахі. Успамінаюцца шэра-зялёныя шапаткія валкі ў промнях сонца, гладкія граблі, цяжкія вілы з сенам, вялікія копы і стагі, высокія бухнатыя вазы. Схаваецца на хвіліну летняе сонца за воблака — і ўборка сена пайшла шпарчэй. Трэба хутчэй убраць пакуль сухое, а яго вось-вось замочыць лівень. Салёныя кроплі поту заліваюць вочы і твар, макрэе кашуля. Паспелі ўсё ж!

Навальніца насоўваецца настырна разам з бурчаннем перуна. Чорная сцяна хмар робіцца ўсё болей шчыльнай. Цемра насунулася на лес, на зямлю. Далёкі гул і гром раз-пораз раздаецца ўсё мацней, бліжэй і магутней. Бліснула маланка, асвяціла ўсю хмару і наваколле. Буйныя кроплі дажджу напачатку спорна зашамацелі ў кронах дрэў. І вось касыя струменчыкі з шумам хлынулі на пакошу. Цёплы чэрвеньскі лівень дастае нават у будане і пад капой. Толькі ёсць адно выйсце — схавацца пад воз з сенам. Паколатыя сенам і калючкамі рукі і ногі пачынаюць жудасна шчымець ад пота — салёнай вады.
Праз годы выступаюць перад вачыма сакавітыя радкі скошанага луга. Яны запаўняюць усё. Па наваколлі разліваецца духмянасць, якою настоена паветра. Пахучы водар прыемна казыча нос, запаланяе астравок сенажаці, затулены між высокіх вольхаў, бяроз і кустоў арэшніку, што шчыльным абручом ахопліваюць паляну.

Реклама

Бездапаможнае маё сэрца, бездапаможныя мае рукі і вочы, каб схаваць і забыць гэтую прыгожую паляну, якая выдзяляе горкі водар карэнняў, водар кветак і мурожнага сена, цяпло патрывожанай зямлі і прахалоду летніх парасткаў, росную раніцу і спякотны дзень. І які раз я вяртаюся ўспамінамі пра гэтую паляну ва ўрочышчы Скорбаўка. Пра магутныя дрэвы, якія падпіралі кронай неба, пра ўраджайныя кусты арэшніку, пра сонечныя прагаліны суніц і маліны. Праз усё лета і восень пракідваліся тут сыраежкі, падбярозавікі, баравікі, падасінавікі, рыжыкі, грузды, апенькі … Вось тут і былі мае памятныя сенакосы на паляне сярод лесу, дзе даўней працякала невялікая лясная рачулка, ад якой засталіся цяпер некалькі брадкоў і копанка.

Праходзіла тут маё дзя-цінства, юнацтва ў працы, забавах, гульнях і прагулках.
Прыгадалася, як мяне, хлапчука, бацька браў на сенакос. Спачатку паражняком, а потым з паляны — на возе духмянага сена вярталіся сутоннем. Бухматы і ўціснуты жэрдкай (рублём) воз калыхаўся, гойдаўся, здавалася, не каціўся — плыў. Анямелую цішыню душнаватага вечара парушалі рып сырамятных гужоў і павісканне калёс. Закарцелася патрымацца за пяньковыя лейцы, пашлёгаць імі. Бацька не адмовіў, перадаўшы мне:
— Бяры.
Мае сэрца забілася, затахтала: — Еду… сам — еду!
Не мінула гадоў тры — я ўжо без бацькі, седзячы дзесьці высока над канём і ўзмахваючы пужкай, ператралёўваў дзесяткі такіх вазоў. Праўда, шчасця ранейшага было мала, а былі вольнасць, весялосць, а сконам дня — млявая стома. Нярэдка, калі перакульваўся воз, — гора, слёзы. Дарога праходзіла праз лес і лагчыну з каляінамі. Памятаецца: злева была балаціна з густымі кустамі, справа — цямнеў лес. Далей быў пагорак, адкуль праглядалася хвалістая шыр палёў і вёска, акаймаваная сіняй палоскай лясоў. Цяпер і следу не засталося ні ад балотца, ні ад хмызнякоў. Расцілаецца палявая шыр, каласіцца збожжа і пасуцца статкі кароў. Паляна зарастае, гадоў пяць ужо ніхто там не косіць.
Неяк я зазначыў: было ды больш не будзе ні калёснага рыпу, ні спякотных дзён, больш не пагойдаешся ўжо на высокім бухматым возе.
З першым завозам сена мы, хлапчукі, спалі на сенавале. Гумно — адрына, крытая саломай. З цяжкімі снапамі збожжа і мурожным сенам — адна з мясцін на родным селішчы, якая заўсёды ўспамінаецца з прыемнасцю, так і цягне туды цяпер …

Вясковы вечар. Праступяць, шэранню пасякуць наваколле суцемкі. Неба падзіравяць вяснушкамі, буйныя, малыя, частыя зоркі. Адскочыць раса. Паўз лес і каля балацін завяжацца туман. Вялікае сонца ідзе на пасадку, асцярожна зніжаецца, быццам баіцца зачапіцца за антэны і высокія ліпы, таполі. Вёска бесклапотна спачывае. Дзе-нідзе яшчэ мігаюць вокны. Падасць голас сабака, нехта рыпне дзвярыма, калодзежным жураўлём, у кагосьці ў хляве шумна і сыта ўздыхае жывёла, каля клуба ўсчыняць гамонку і спевы моладзь. Хутка вёска церпка пакрыецца водарам сена, язміну, кветак, разагрэтага лубіну. Вось — вось вёску ахутаегустая цемра. Аж да світальнай расы і туманнай сырасці гэты пах хмяліць галаву.
Пад бокам мяккае пахучае мурожнае сена. Праз дыркі ў страсе і дзверы відаць зорнае неба і дзе-нідзе мільцаюць зоркі. Павернешся. Пад табой зашуміць сена, наступіць цішыня, зробіцца спакойна. Апошнім уловіць тваё вуха гук шмокнутага вобзем яблыка, грушы і першыя каплі ціхага начнога дажджу.
Не міргай, зорачка! Прайшло не толькі маленства-юнацтва, мінулае — таксама даўно і назаўсёды.
І цяпер, азіраючыся праз смугу часу назад у тое шчымлівае дзяцінства, усведамляеш, якую непаўторную дабрыню і спагадлівасць дала нам усім радзіма нашых быцькоў. Усведамляеш, у якім неаплатным даўгу мы перад ёю. Вось чаму, колькі б чалавек ні жыў на свеце, куды б яго ні кідаў лёс, ён заўсёды сэрцам і душою імкнецца ўбачыць яе, дыхнуць яе паветрам, са старымі і новымі зменамі, якія так урываюцца ў жыццё ў наш імклівы час.

Зямля, якая выхавала нас, для кожнага мае сваю асаблівую сілу. Яна такая дарагая сэрцу і зразумелая. Тут наш пачатак, зямля бацькоў. Бацькаўшчына. І любоў да яе — бязмежная. І любіць яе — светлае і святое, чыстае шчасце.

Міхаіл Масюк

0 комментариев
Межтекстовые Отзывы
Посмотреть все комментарии