У матчынай хаце

0

Васіль прайшоў уздоўж цянлівай суяны вішанніку, спыніўся ля рыпучых весніц, адчыніў іх і ступіў на дашчатую падлогу чыста вымытага ганка. Піхнуў дзверы — зашчэплены. Паставіў цяжкі сакваяж і рушыў вакол хаты. Спудзіў паўсонных курэй, прайшоў цераз падворак, зірнуў у агарод — можа там маці? Не, няма старой. Пэўна, у садку? Абагнуў хлеў, глянуў туды-сюды — таксама нікога. Значыцца, дома маці. Сігануў да яблыні, выбраў пару жаўтлявых ападкаў белага наліву, прагнаў смагу і павярнуў назад да хаты. Тут аднекуль бясшумна з’явілася шэрая кошка, разумная, надта збродная. Яна пазнала Васіля, замяўкала, затрэўлася ля ног. Не забыла, што мінулы раз даваў ёй каўбасу з сырам.
Увайшоўшы праз другія, са двара, дзверы, павітаўся. За перагародкай рыпнулі спружыны матраца і з-за квяцістых занавесак паказалася маці.
— Я-такі і чула — нехта ходзіць, абрадавалася яна.
— Колькі там папалола, папяклася ўчора і во — прыхварэла. Па-добраму адпачываць бы мне, дык работа, гаспадарка… — паскардзілася яна.
Маці ўздыхнула, села насупраць, дапытліва акінула позіркам сына. Няма нічога лепшага за сустрэчы ў матчынай хаце. Тут чыста і ўтульна. Чырванавата блішчыць пафарбаваная падлога, беласнежныя фіранкі на вокнах, прыгожая беленькая печ, лава, ля кутка печы вісяць высушаныя травы на лекі. І тужліва глядзяць са сцяны рамкі з партрэтамі бацькі і брата-партызана Міхаіла, якія заўчасна памёрлі ад ран пасля вайны.
Маці задрымкала заслонкай, замітусілася ля пячы. Яе вочы іскрыста ўспыхваюць радасцю, а шчокі крыху чырванеюць. Маці як бы забываецца пра печ і ўсё распытвае з наяўнай прагай малодшага сына аб жыцці і справах. А потым схамянецца і паспешліва ўсчыняя сняданак. На стале з’яўляюцца салёныя гуркі, вараныя і сырыя яйкі, смятана, бульба, каўбух, кавалак упрэлага мяса і бутэлька вішнёўкі.
Затым маці спакойна апусціцца побач і неяк непрыкметна загаворыць пра вясковыя навіны. І матчыны словы, і ласка, і такі знаёмы дамашні пах зноў вярнулі Васілю адчуванне радасці жыцця, што ён зноў дома.
А ў душу сына закрадваюцца ўспаміны пра дзяцінства, пра тое, як ей, удаве, нялёгка было гадаваць дваіх сыноў, але яна ніколі не наракала на свой лёс і з усім упраўлялася. І ён успомніў пра страх, што часам накочвае на яго там, у горадзе, за сотню вёрст, калі доўга няма ад яе вестак. І парадаваўся гэтаму страху, таму, што ён ёсць, што гоніць яго на вакзал, а пасля крочыш гэтыя два кіламетры, баючыся, каб з ёй усё было добра.
У матчынай хацеПасля снедання, пераапрануўшыся, сын выходзіць на двор. Хочацца дапамагчы маці: пасекчы дровы, скасіць траву ў садку. Следам, прыбраўшы посуд, выходзіць маці.
Работы шмат, таму і дзень праляцеў хутка. Над суседскімі садамі рыхтуецца нырнуць парыжэлае сонца. Ад зямлі павее халадком. Звечарэе. Вяснушкамі высыплюць буйныя і частыя зоркі. Адскочыць раса. Усталюецца старожкая цішыня. Парушаючы яе, за вёскай абзавуцца перапёлкі, гукне адна-другая машына і недалёка прашуміць цяжка гружаны поезд. Пры расчыненых сенечных дзвярах стрэне маці. Яна ўхадзілася па гаспадарцы і стала гатовіць вячору. Забягуць суседкі Мар’я і Аўдоцця, яшчэ маладзейшыя, крыху рухавыя, лёгкія на работу і на язык.
— Давайце прамочым горла за мой прыезд, — скажа Васіль і возьме за шафай бутэльку. Ад гарэлкі жанчыны пачнуць адмаўляцца — галава разбаліцца. Але Васіль угаворыць і яны, пакутліва моршчаючыся, вып’юць, разоў тры паднімуць чаркі, а потым заспяваюць даўнюю сумную песню пра няшчасную дзявочую долю.
— Позна. Бывайце, — развітаюцца суседкі.
Раніцай няма нічога лепшага за сон у роднай хаце. У Васіля яшчэ сон звівае павекі, іх цяжка разарваць, галава яшчэ не прачнулася зусім, а ўжо радасна, што зноў дома, як быццам ніколі адсюль не з’язджаў.
А маці ўжо даўно ўстала і асцярожна тупае, увіхаецца па хаце.
… Давольная, супакоеная, што прыехаў сын, яна думае пра сябе. Ёй прыемна, бо гэтыя думкі адкрываюць ёй яе саму не такой, якой яна прывыкла сябе лічыць: маленькай, слабай, а другой — моцнай, прыгожай і ўпэўненнай. Яна заўсёды думае пра дзяцей і толькі пасля пра сябе. Іх у яе было двое, калі не стала Пятра. Цяпер сыны дарослыя, вывучыліся, маюць свае кватэры, сем'і, дзяцей… І яна, Ганна, успомніла свайго чалавека — Пятра, які ён быў і які застаўся назаўсёды. Бачыла сябе самую побач з ім — таксама здаровую, маладую і самую шчаслівую, прыгожую.
Дзеці яе — люстэрка душэўнай чысціні, яе гонар і слава. Ніхто так горка і ціха не тужыць па іх, як яна. А за матуліным сталом заўсёды жыве чаканне… сваіх дзетак, унукаў.

Міхаіл Масюк

0 комментариев
Межтекстовые Отзывы
Посмотреть все комментарии