Добрага здароўечка

1

Публікацыя артыкула нашага земляка пісьменніка Яўгена Гучка «Дзякуй», а не «Спасибо» (№ 22 ад 2 чэрвеня) нашла водгук у чытацельскай аўдыторыі «Кур'ера». Можа і не варта было б надаваць гэтай публікацыі столькі ўвагі, але палярныя погляды чытачоў нам падаліся цікавымі.

Наш пазаштатны аўтар Міхась Тычына падзяліўся сваімі ўспамінамі-разважаннямі і прапанаваў працяг тэмы праз свой матэрыял «Добры дзень», а не «Здрасьце». Вось што ён піша ў сваім лісце да рэдакцыі.
«У горадзе, ці тым болей у вёсцы, пры сустрэчы са знаёмымі і нават незнаёмымі людзьмі вітаюся пачутымі з далёкага дзяцінства словамі „Добры дзень!“ Звычайна ў адказ, часцей ад гараджан, чую сухое, звыклае „Здрасьце“. Тое самае чуў і ў санаторыі, калі раніцой, ідучы на фіззарадку ці ў сталовую, з усімі адпачываючымі вітаўся па-свойску — „Добрай раніцы!“. З рэдкім выключэннем чуў у адказ „Здрасьце“ ці „Доброе утро“, што мяне засмучала: пажылыя людзі забылі не толькі мову сваіх матуль і бабуль, а і вітальныя словы.
Што датычыцца слова „Здравствуйте“, то яно завітала да нас з Расіі пасля далучэння ў 1795 годзе да яе Беларусі, калі ўсё нацыянальнае — школы, газеты, кнігі - стала толькі рускамоўным. А вытокі вітання „Здравствуйте“ — з часоў прыгоннага права, калі сяляне, рабочыя, купцы, рамеснікі ў гарадах пры сустрэчы з чыноўнікамі, памешчыкамі, жандармамі віталіся (да іх спадобы) словамі: „Здравия желаю, ваше благородие!“ — і нізка кланяліся пры гэтым. Пазней у прасталюдстве яго звузілі да „Здравствуйте“. Беларусы надалі гэтаму чужароднаму слову сваё, „трасяначнае“, гучанне — „Здрасьце“. Нават у вёсках! Хоць не ўсюды. Калі здаралася мне наведаць вёску Заграддзе з яе болей, чым кіламятровай вуліцай, то, праходзячы міма сядзеўшых на лаўках пры дварах бабуль і мужчын немаладога ўзросту, у адказ на маё „Добры дзень!“ часцей за ўсё чуў любае сэрцу „Добрага здароўечка!“. Улаўліваеце мілагучнасць гэтых слоў?
Калісьці маці раніцой з суседкай Волькай віталася так: „Дзень добры, Волька!“. І ў адказ гучала: „Дзень добры, Маня!“
Таму цалкам падтрымліваю нашага земляка, пісьменніка Яўгена Гучка, які прапаноўвае гаварыць (гл. „Кур'ер“ № 22 ад 2.06.05г) у знак падзякі не чужароднае „Спасибо“, а нашанскае крэўнае „Дзякуй!“ і ў імя гістарычнай памяці часцей ужываць у размовах з блізкімі і знаёмымі беларускія словы, якіх у роднай мове звыш 48 тысяч.»
Процілеглы погляд на ўзнятую праблему (у даволі рэзкім, дзесьці нават ганебным тоне) прапануе ў сваім адкрытым пісьме Яўгену Гучку аўтар, які назваў сябе «патриотом Случчины». Вытрымкі з яго ліста (якія палічылі прымальнымі для публічнай дыскусіі) мы прыводзім на мове арыгінала.
«Еще за 300 лет до появления монголов на Руси мои предки приняли православие, и спасение души стало для них важнее зубной боли, которой Вы объясняете происхождение слова „дзякуй“. С тех пор они за любое доброе дело стали благодарить людей благопожеланием „Спаси тебя, Бог“. Это прослеживается даже на берестяных грамотах. В дальнейшем фраза трансформировалась в слово „спасибо“. Я уверен, что это Вам прекрасно известно и басню про благословлявших татарского хана московитов Вы рассказали в надежде на невежество читателей. Вы также знаете, что „дзякуй“ попало в нашу белорусскую мову в числе множества благозвучных и неблагозвучных полонизмов во времена 500-летнего польско-литовского ига, когда нас, православных, паны ценили дешевле скота…
Давно всюду и всем в знак благодарности я говорю и „дзякуй“, и „спасибо“, ибо оба эти слова имеют благородный смысл: одно — пожелание здоровья, другое — во спасение души».
Дзякуй табе, чытач, што не застаешся абыякавым да нашых публікацый. Заставайся з «Кур'ерам»! Прапануем і далей рабіць газету разам.

Реклама

Аддзел пісем

1 Комментарий
Межтекстовые Отзывы
Посмотреть все комментарии
uavrora87
uavrora87
9 августа 2018 17:34

Ого н︌е ож︌ид︌а︌л з︌д︌е︌с︌ь ув︌и︌д︌е︌ть в︌аш︌у в︌а︌к︌ан︌с︌и︌ю. У ва︌с сн︌о︌в︌а от︌к︌р︌ыт наб︌о︌р уд︌а︌лённ︌ы︌х р︌аб︌отни︌к︌о︌в︌? Ес︌л︌и да︌, мо︌гл︌и б︌ы в︌ы у︌с︌т︌р︌ои︌ть мое︌г︌о з︌ят︌я︌, а т︌о пок︌а я е︌м︌у д︌ока︌зы︌в︌ал ч︌т︌о в︌ы хорош︌и︌е реб︌я︌т︌а и с вам︌и мо︌жн︌о р︌а︌бо︌та︌т︌ь, вс︌е ва︌ка︌н︌с︌и︌и был︌и за︌к︌р︌ыт︌ы︌(︌(