Добрага здароўечка

1

Публікацыя артыкула нашага земляка пісьменніка Яўгена Гучка “Дзякуй”, а не “Спасибо” (№22 ад 2 чэрвеня) нашла водгук у чытацельскай аўдыторыі “Кур’ера”. Можа і не варта было б надаваць гэтай публікацыі столькі ўвагі, але палярныя погляды чытачоў нам падаліся цікавымі.

Наш пазаштатны аўтар Міхась Тычына падзяліўся сваімі ўспамінамі-разважаннямі і прапанаваў працяг тэмы праз свой матэрыял “Добры дзень”, а не “Здрасьце”. Вось што ён піша ў сваім лісце да рэдакцыі.
“У горадзе, ці тым болей у вёсцы, пры сустрэчы са знаёмымі і нават незнаёмымі людзьмі вітаюся пачутымі з далёкага дзяцінства словамі “Добры дзень!” Звычайна ў адказ, часцей ад гараджан, чую сухое, звыклае “Здрасьце”. Тое самае чуў і ў санаторыі, калі раніцой, ідучы на фіззарадку ці ў сталовую, з усімі адпачываючымі вітаўся па-свойску — “Добрай раніцы!”. З рэдкім выключэннем чуў у адказ “Здрасьце” ці “Доброе утро”, што мяне засмучала: пажылыя людзі забылі не толькі мову сваіх матуль і бабуль, а і вітальныя словы.
Што датычыцца слова “Здравствуйте”, то яно завітала да нас з Расіі пасля далучэння ў 1795 годзе да яе Беларусі, калі ўсё нацыянальнае – школы, газеты, кнігі – стала толькі рускамоўным. А вытокі вітання “Здравствуйте” — з часоў прыгоннага права, калі сяляне, рабочыя, купцы, рамеснікі ў гарадах пры сустрэчы з чыноўнікамі, памешчыкамі, жандармамі віталіся (да іх спадобы) словамі: “Здравия желаю, ваше благородие!” — і нізка кланяліся пры гэтым. Пазней у прасталюдстве яго звузілі да “Здравствуйте”. Беларусы надалі гэтаму чужароднаму слову сваё, “трасяначнае”, гучанне – “Здрасьце”. Нават у вёсках! Хоць не ўсюды. Калі здаралася мне наведаць вёску Заграддзе з яе болей, чым кіламятровай вуліцай, то, праходзячы міма сядзеўшых на лаўках пры дварах бабуль і мужчын немаладога ўзросту, у адказ на маё “Добры дзень!” часцей за ўсё чуў любае сэрцу “Добрага здароўечка!”. Улаўліваеце мілагучнасць гэтых слоў?
Калісьці маці раніцой з суседкай Волькай віталася так: “Дзень добры, Волька!”. І ў адказ гучала: “Дзень добры, Маня!”
Таму цалкам падтрымліваю нашага земляка, пісьменніка Яўгена Гучка, які прапаноўвае гаварыць (гл. “Кур’ер” №22 ад 2.06.05г) у знак падзякі не чужароднае “Спасибо”, а нашанскае крэўнае “Дзякуй!” і ў імя гістарычнай памяці часцей ужываць у размовах з блізкімі і знаёмымі беларускія словы, якіх у роднай мове звыш 48 тысяч.”
Процілеглы погляд на ўзнятую праблему (у даволі рэзкім, дзесьці нават ганебным тоне) прапануе ў сваім адкрытым пісьме Яўгену Гучку аўтар, які назваў сябе “патриотом Случчины”. Вытрымкі з яго ліста (якія палічылі прымальнымі для публічнай дыскусіі) мы прыводзім на мове арыгінала.
“Еще за 300 лет до появления монголов на Руси мои предки приняли православие, и спасение души стало для них важнее зубной боли, которой Вы объясняете происхождение слова “дзякуй”. С тех пор они за любое доброе дело стали благодарить людей благопожеланием “Спаси тебя, Бог”. Это прослеживается даже на берестяных грамотах. В дальнейшем фраза трансформировалась в слово “спасибо”. Я уверен, что это Вам прекрасно известно и басню про благословлявших татарского хана московитов Вы рассказали в надежде на невежество читателей. Вы также знаете, что “дзякуй” попало в нашу белорусскую мову в числе множества благозвучных и неблагозвучных полонизмов во времена 500-летнего польско-литовского ига, когда нас, православных, паны ценили дешевле скота…
Давно всюду и всем в знак благодарности я говорю и “дзякуй”, и “спасибо”, ибо оба эти слова имеют благородный смысл: одно – пожелание здоровья, другое – во спасение души”.
Дзякуй табе, чытач, што не застаешся абыякавым да нашых публікацый. Заставайся з “Кур’ерам”! Прапануем і далей рабіць газету разам.

Реклама

Аддзел пісем

1 Комментарий
Межтекстовые Отзывы
Посмотреть все комментарии
uavrora87
uavrora87
9 августа 2018 17:34

Ого н︌е ож︌ид︌а︌л з︌д︌е︌с︌ь ув︌и︌д︌е︌ть в︌аш︌у в︌а︌к︌ан︌с︌и︌ю. У ва︌с сн︌о︌в︌а от︌к︌р︌ыт наб︌о︌р уд︌а︌лённ︌ы︌х р︌аб︌отни︌к︌о︌в︌? Ес︌л︌и да︌, мо︌гл︌и б︌ы в︌ы у︌с︌т︌р︌ои︌ть мое︌г︌о з︌ят︌я︌, а т︌о пок︌а я е︌м︌у д︌ока︌зы︌в︌ал ч︌т︌о в︌ы хорош︌и︌е реб︌я︌т︌а и с вам︌и мо︌жн︌о р︌а︌бо︌та︌т︌ь, вс︌е ва︌ка︌н︌с︌и︌и был︌и за︌к︌р︌ыт︌ы︌(︌(